Cấu trúc giày: Goodyear Welt, Blake và Cemented khác gì?

Khi tìm mua một đôi giày da, chúng ta thường quan tâm trước tiên đến loại da, kiểu dáng, thương hiệu và giá. Nhưng còn một yếu tố rất quan trọng quyết định đôi giày được tạo thành như thế nào, có mềm hay cứng, có thể thay đế hay không và có khả năng sử dụng lâu dài đến đâu: cấu trúc giày.

Nếu thường xuyên đọc thông tin về giày, chúng ta sẽ gặp những thuật ngữ như Goodyear Welt, Blake Stitch, Cemented, Blake Rapid, Hand Welted hay Stitchdown. Đây không phải là kiểu giày như Oxford, Derby hay Loafer. Chúng mô tả cách phần thân giày được liên kết với đế giày.

Một đôi Oxford có thể được làm bằng cấu trúc Goodyear Welt, Blake hoặc dán keo. Điều tương tự cũng có thể xảy ra với Derby, Loafer hay Boots. Nếu chưa quen với tên các kiểu giày, có thể xem trước bài Các loại giày nam phổ biến: Oxford, Derby, Loafer, Sneaker….

Cấu trúc giày là gì?

Một đôi giày da có nhiều bộ phận. Để hiểu cách đóng giày, chúng ta chỉ cần nhớ một số thành phần chính:

• Thân giày (upper): phần da bao quanh bàn chân.
• Lót trong (lining): lớp vật liệu phía trong thân giày.
• Đế trong (insole): phần nằm dưới bàn chân và tham gia trực tiếp vào cấu trúc của nhiều loại giày truyền thống.
• Đế ngoài (outsole): phần tiếp xúc với mặt đất.
• Viền giày (welt): dải vật liệu chạy quanh mép giày, đặc biệt quan trọng trong cấu trúc Goodyear Welt.
• Lớp chèn (filler): vật liệu nằm giữa đế trong và đế ngoài ở một số cấu trúc; với Goodyear Welt thường gặp nút bần (cork).

Muốn tìm hiểu kỹ tên và chức năng từng bộ phận, xem thêm Cấu tạo giày da nam: tên và chức năng các bộ phận.

[INFOGRAPHIC_COMPARE]

1. Cemented – cấu trúc dán keo

Cemented là phương pháp dễ hiểu nhất. Thân giày được định hình quanh khuôn, sau đó phần đế được dán trực tiếp vào thân giày bằng keo chuyên dụng. Không cần đường may xuyên qua đế như Blake và cũng không cần dải welt như Goodyear.

[IMAGE_CEMENTED]

Ưu điểm của Cemented

Cấu trúc này thường nhẹ, có thể làm đế mỏng và linh hoạt, chi phí sản xuất thấp hơn các phương pháp may truyền thống. Vì vậy nó rất phổ biến ở sneaker, giày casual và nhiều mẫu giày thời trang hiện đại.

Một đôi giày Cemented không đồng nghĩa với một đôi giày kém chất lượng. Chất lượng thực tế còn phụ thuộc vào da, đế, keo, kỹ thuật sản xuất và kiểm soát chất lượng.

Nhược điểm của Cemented

Điểm hạn chế lớn nhất là khả năng thay đế thường không thuận lợi bằng giày may. Khi đế mòn hoặc lớp liên kết bị hỏng, khả năng sửa phụ thuộc nhiều vào cấu tạo cụ thể. Nếu mục tiêu là mua một đôi giày để giữ rất lâu và thay đế nhiều lần, Cemented thường không phải cấu trúc được ưu tiên.

2. Blake Stitch – may trực tiếp thân giày với đế

Với Blake, thân giày và đế được may trực tiếp với nhau. Đường chỉ đi từ phía trong giày xuyên qua đế trong và xuống phần đế bên dưới. Do không cần một dải welt chạy quanh như Goodyear, cấu trúc Blake có thể rất gọn.

[IMAGE_BLAKE]

Ưu điểm của Blake

Blake thường mềm và linh hoạt hơn Goodyear Welt khi mới sử dụng. Nhà sản xuất có thể làm mép đế rất gọn, phù hợp với Oxford, Loafer hoặc những đôi dress shoes thiên về vẻ thanh thoát.

Blake vẫn có khả năng thay đế. Đây là điểm quan trọng vì nhiều người vẫn nhầm rằng chỉ giày Goodyear mới có thể resole.

Nhược điểm của Blake

Việc thay đế đòi hỏi thiết bị và kỹ thuật phù hợp, vì vậy không phải cửa hàng sửa giày nào cũng thực hiện tốt. Do đường may đi xuyên từ phía trong xuống đế, khả năng cản nước về cấu trúc cũng thường không bằng Goodyear Welt.

3. Goodyear Welt – cấu trúc viền may Goodyear

Goodyear Welt là thuật ngữ rất thường gặp khi tìm hiểu giày da chất lượng cao. Khác với Blake, đế ngoài không được may trực tiếp vào thân giày. Một dải vật liệu gọi là welt chạy quanh mép giày, tạo lớp trung gian giữa thân giày và đế ngoài.

[IMAGE_GOODYEAR]

Trong cấu trúc cơ bản, upper và đế trong được liên kết với welt; khoảng trống phía dưới đế trong được bổ sung vật liệu chèn, thường là cork; sau đó đế ngoài được may vào welt. Nhờ vậy, khi đế ngoài bị mòn, thợ có thể tháo đường may giữa outsole và welt rồi lắp đế mới mà ít tác động đến upper.

Ưu điểm của Goodyear Welt

Ưu điểm lớn nhất là dễ thay đế, cấu trúc chắc chắn và có tiềm năng sử dụng lâu dài. Lớp filler bên trong cũng có thể nén dần theo vùng chịu lực của bàn chân trong quá trình sử dụng.

Goodyear Welt thường có khả năng cản nước tốt hơn Blake về mặt cấu trúc, nhưng điều này không đồng nghĩa với chống nước hoàn toàn.

Nhược điểm của Goodyear Welt

Cấu trúc phức tạp khiến chi phí sản xuất thường cao hơn. Giày cũng thường dày và cứng hơn Blake khi mới đi và có thể cần thời gian làm quen.

Quan trọng hơn, Goodyear Welt không tự động biến một đôi giày thành giày tốt. Da, khuôn, đế, vật liệu bên trong và chất lượng hoàn thiện vẫn quyết định rất lớn đến giá trị thực tế.

So sánh Cemented, Blake và Goodyear Welt

Tiêu chí	Cemented	Blake	Goodyear Welt
Cách liên kết đế	Dán keo	May trực tiếp	May qua welt
Độ mềm ban đầu	Mềm, nhẹ	Mềm, linh hoạt	Thường cứng hơn
Độ gọn của đế	Gọn	Rất gọn	Thường dày hơn
Khả năng thay đế	Hạn chế / tùy cấu tạo	Có thể	Rất tốt
Cản nước về cấu trúc	Tùy thiết kế	Thấp hơn Goodyear	Tốt hơn
Phù hợp	Sneaker, casual	Dress shoes thanh thoát	Dress shoes, boots dùng lâu dài

4. Blake Rapid là gì?

Blake Rapid có thể hiểu là một biến thể phát triển từ Blake. Một lớp đế trung gian được may với thân giày bằng đường Blake, sau đó đế ngoài được may tiếp với lớp trung gian. Nhìn từ bên ngoài, đường chỉ quanh mép đế có thể khiến Blake Rapid trông khá giống Goodyear Welt, nhưng cấu trúc bên trong khác nhau.

5. Hand Welted – may welt thủ công

Hand Welted có nguyên lý gần với Goodyear Welt nhưng phần liên kết quan trọng giữa đế trong, upper và welt được người thợ thực hiện thủ công. Đây là phương pháp tốn nhiều công và thường xuất hiện ở giày thủ công cao cấp hoặc bespoke.

6. Stitchdown – bẻ thân giày ra ngoài rồi may xuống đế

Ở Stitchdown, phần da phía dưới của upper được bẻ ra ngoài rồi may xuống phần đế. Cấu trúc này thường gặp ở boots và work shoes, tạo mép đế rộng và vẻ ngoài khỏe khoắn.

Có thể nhận biết cấu trúc giày chỉ bằng mắt không?

Đôi khi có thể đoán, nhưng không nên khẳng định chỉ dựa vào hình ảnh bên ngoài. Một đường chỉ chạy quanh đế không đồng nghĩa với Goodyear Welt; giày Cemented hoàn toàn có thể có đường chỉ trang trí. Ngược lại, một số đường may có thể được giấu trong rãnh đế khiến chúng ta khó nhìn thấy.

Cách chắc chắn nhất vẫn là xem thông số kỹ thuật do nhà sản xuất công bố.

Goodyear Welt có luôn tốt hơn Blake?

Không. Nếu tiêu chí là dễ thay đế, cấu trúc chắc chắn và sử dụng lâu dài, Goodyear Welt có nhiều lợi thế. Nếu tiêu chí là mềm, nhẹ, thanh thoát và linh hoạt, Blake có thể phù hợp hơn. Nếu cần sneaker hoặc giày casual nhẹ, Cemented lại hoàn toàn hợp lý.

Do đó câu hỏi đúng không phải là “cấu trúc nào tốt nhất?” mà là “cấu trúc nào phù hợp nhất với đôi giày và mục đích sử dụng của chúng ta?”

Có nên chỉ mua giày Goodyear Welt?

Nếu đang xây dựng tủ giày da sử dụng lâu dài, một vài đôi Goodyear Welt là lựa chọn đáng cân nhắc, đặc biệt với Oxford, Derby hoặc Boots dự định giữ nhiều năm. Tuy nhiên không nhất thiết tất cả giày đều phải Goodyear.

Một đôi Loafer Blake có thể mềm và thanh thoát hơn; một đôi sneaker Cemented có thể nhẹ và thoải mái hơn. Nếu form không vừa chân hoặc da và hoàn thiện không tốt, dòng chữ “Goodyear Welted” cũng không thể biến nó thành lựa chọn phù hợp.

Xem thêm Các loại giày tây nam phổ biến và cách chọn mua.

Khi mua giày, nên xem cấu trúc theo thứ tự nào?

1. Form có phù hợp bàn chân không? Đây vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
2. Chất liệu upper là gì? Full-grain, corrected grain, suede hay vật liệu khác?
3. Đế ngoài làm bằng gì? Da, cao su hay kết hợp?
4. Cấu trúc giày là gì? Cemented, Blake, Goodyear Welt hay cấu trúc khác?
5. Có thể thay đế không? Nếu đôi giày có giá cao và dự định sử dụng lâu, đây là câu hỏi đáng quan tâm.
6. Chất lượng hoàn thiện có tương xứng với giá không?

Nếu muốn xem cách những tiêu chí trên áp dụng vào sản phẩm thực tế, có thể đọc Giày da nam lịch sự, giá hợp lý. Còn nếu đang xây một tủ giày thực dụng, xem thêm 7 đôi giày đàn ông trên 50 tuổi nên có.

Kết luận

Cemented, Blake và Goodyear Welt không phải ba “cấp độ” lần lượt từ thấp đến cao. Chúng là ba cách khác nhau để tạo nên một đôi giày.

Cemented ưu tiên sự nhẹ, linh hoạt trong sản xuất và giá thành. Blake tạo ra những đôi giày mềm, thanh thoát và vẫn có khả năng thay đế. Goodyear Welt phức tạp hơn, chắc chắn và đặc biệt thuận lợi cho việc thay đế để kéo dài thời gian sử dụng.

Hiểu được cấu trúc giày giúp chúng ta nhìn xa hơn các cụm từ quảng cáo như “da thật”, “handmade” hay “Goodyear”. Khi đó, một đôi giày có tốt hay không sẽ được đánh giá bằng tổng thể: form, da, đế, cấu trúc, chất lượng hoàn thiện và mức độ phù hợp với nhu cầu sử dụng.