Các loại giày nam phổ biến: Oxford, Derby, Loafer, Monk Strap và Boot

Có những loại giày nam phổ biến nào?

Các loại giày nam không chỉ khác nhau về kiểu dáng mà còn khác về mức độ trang trọng, cấu trúc, cách phối đồ và mục đích sử dụng. Nếu hiểu đúng tên gọi và dấu hiệu nhận biết của từng kiểu, chúng ta sẽ dễ chọn đôi phù hợp cho công việc, đi chơi hay những dịp cần ăn mặc chỉn chu.

Đứng trước một kệ giày, chúng ta dễ thấy những tên gọi như Oxford, Derby, brogue, loafer hay Chelsea boot được dùng lẫn nhau. Thực ra, có tên chỉ cách buộc dây, có tên chỉ họa tiết, có tên lại nói về cấu trúc hoặc chiều cao cổ giày. Hiểu đúng các điểm này giúp chúng ta chọn đôi giày hợp trang phục và nhu cầu, thay vì mua theo một cái tên nghe có vẻ sang trọng.

Bài Phần 12 là bản đồ tổng quan của series giày nam: nhận diện từng kiểu, phân biệt những cặp dễ nhầm và chọn giày theo hoàn cảnh. Nếu muốn đi sâu vào giày da lịch sự, đọc tiếp các kiểu giày tây và cách chọn mua; phần giày không dây có bài riêng về giày lười và cách phân biệt.

Nhìn nhanh: kiểu giày nào hợp việc gì?

Kiểu giày	Dấu hiệu dễ nhận ra	Hoàn cảnh phù hợp
Oxford	Hai hàng lỗ xỏ dây khép sát, phần buộc dây đóng	Công sở trang trọng, lễ cưới, mặc suit
Derby	Hai mảng có lỗ xỏ dây mở ra hai bên	Công sở, smart casual, đi lại hằng ngày
Monk strap	Dây đai và khóa, không dùng dây giày	Công sở, tiệc, trang phục bán trang trọng
Loafer	Thân giày thấp, xỏ chân, không buộc dây	Công sở thoải mái, cuối tuần
Boat shoe và driving shoe	Đế mềm hoặc có rãnh bám; dáng thấp, thoải mái	Đi chơi, du lịch, môi trường casual
Chelsea hoặc Chukka boot	Cổ qua mắt cá; Chelsea có thun, Chukka có dây	Mùa mát, phối jeans hoặc chinos
Sneaker	Đế cao su, thiết kế ưu tiên vận động và sự thoải mái	Thường ngày; bản tối giản có thể phối smart casual

Bảng này là điểm bắt đầu, không phải quy tắc cứng. Màu sắc, chất liệu, độ dày đế và độ trang trí cũng quyết định một đôi giày trông trang trọng đến đâu.

1. Giày buộc dây lịch sự: Oxford và Derby

Nếu đang phân vân giữa hai kiểu này, xem bài Oxford vs Derby: khác nhau thế nào và nên chọn loại nào? để so trực tiếp hệ thống dây buộc, độ trang trọng, độ vừa chân và cách phối đồ.

Oxford: gọn gàng và trang trọng

Điểm nhận diện của Oxford là kiểu buộc dây đóng: hai mảng da mang lỗ xỏ dây được may phía dưới thân giày và khép lại khi buộc. Dáng giày vì vậy liền mạch, hợp quần âu, suit và những dịp cần ăn mặc chỉn chu. Oxford đen da trơn, mũi trơn hoặc mũi có đường ngang (cap-toe) là lựa chọn an toàn nếu chúng ta cần một đôi giày trang trọng đầu tiên.

Oxford cũng có bản màu nâu, da lộn hoặc đế dày để mặc ít nghi thức hơn. Đừng đánh đồng tên Oxford với chất lượng hay cấu trúc đế: hai đôi cùng kiểu có thể khác hẳn về da, phom, độ ôm và khả năng sửa chữa. Mẫu tham khảo cho kiểu cap-toe màu đen: Fugashin FDM4101.

Derby: dễ phối và dễ điều chỉnh độ ôm

Derby có kiểu buộc dây mở: phần mang lỗ xỏ dây nằm trên thân giày, có thể mở rộng hơn khi xỏ chân. Đây là dấu hiệu hữu ích khi phân biệt với Oxford và cũng là lý do nhiều người có mu bàn chân cao thấy Derby dễ thử vừa hơn. Một đôi Derby da nâu trơn có thể đi cùng quần âu, chinos hoặc jeans tối màu; bản da đen, đế gọn vẫn đủ lịch sự cho nhiều môi trường công sở.

Nếu chủ yếu đi làm và đi chơi trong cùng một ngày, Derby thường là điểm khởi đầu linh hoạt. Tuy nhiên, sự thoải mái vẫn phụ thuộc phom giày cụ thể: cần thử trực tiếp, không nên suy từ tên kiểu giày.

2. Brogue là gì? Vì sao wingtip không phải một kiểu buộc dây?

Brogue chỉ các lỗ đục trang trí trên thân giày, chứ không quyết định đôi giày là Oxford hay Derby. Một đôi Oxford có thể có brogue; một đôi Derby cũng vậy. Khi các đường trang trí ở mũi xòe sang hai bên như đôi cánh, chúng ta gọi đó là wingtip hoặc full brogue. Quarter brogue chỉ trang trí nhẹ ở đường mũi; semi brogue có thêm hoa văn ở giữa mũi.

Càng nhiều chi tiết trang trí, đôi giày thường càng nổi bật và dễ hợp trang phục ít nghi thức. Muốn một đôi dùng thường xuyên với quần âu và chinos, hãy cân nhắc mức trang trí vừa phải. Muốn làm điểm nhấn cho bộ đồ cuối tuần, wingtip là lựa chọn thú vị. Ví dụ để nhìn rõ dáng wingtip: Johnston & Murphy Upton Wingtip Tan Full Grain.

3. Giày không buộc dây: loafer, monk strap, moccasin và boat shoe

Loafer: xỏ nhanh nhưng vẫn có thể lịch sự

Loafer là giày thấp cổ, không có dây buộc, thường có phần gót và đế tương đối rõ. Penny loafer có dải da ngang mu bàn chân; tassel loafer có hai tua rua. Loafer da trơn màu đen hoặc nâu đậm dễ phối đồ công sở thoải mái; da lộn mềm và thân mật hơn, hợp chinos hoặc jeans. Nếu cần một ví dụ về penny loafer, xem KNAR T09; với tassel loafer da lộn, xem Fugashin Hiroshima.

Vì không có dây để siết, loafer cần ôm gót và mu chân ngay khi thử. Gót nhấc nhẹ ở giày mới có thể xảy ra, nhưng nếu chân trượt nhiều hoặc phải co ngón để giữ giày thì nên đổi phom hay cỡ. Chuyện đi tất hay không tùy chất liệu, hoàn cảnh và sự thoải mái; tất tàng hình là một lựa chọn khi muốn có vẻ ngoài gọn.

Monk strap: thay dây giày bằng khóa

Monk strap dùng một hoặc hai dây đai có khóa bắc qua mu bàn chân. Nó nằm giữa giày buộc dây lịch sự và loafer về cảm giác phối đồ: đủ khác biệt để tạo điểm nhấn, nhưng bản da trơn, đế gọn vẫn hợp quần âu. Ví dụ kiểu một khóa: Johnston & Murphy Richland Monk Strap. Khi thử, hãy kiểm tra vị trí lỗ khóa và độ ôm mu chân; một chiếc khóa đẹp không cứu được một đôi giày sai phom.

Moccasin, driving shoe và boat shoe khác loafer thế nào?

Moccasin vốn là cách tạo thân giày ôm chân, thường có đường may nổi quanh mũi; từ này cũng được dùng khá rộng trong bán lẻ. Driving shoe thường có thân mềm và các nút cao su kéo lên phần gót hoặc lòng đế để đi lại thoải mái khi lái xe. Boat shoe thường có dây chạy quanh cổ giày, thân da và đế cao su có rãnh để tăng độ bám trên bề mặt ướt. Cả ba có thể trông giống loafer ở góc nhìn đầu tiên, nhưng công dụng và cấu tạo đế khác nhau.

Chúng ta nên chọn boat shoe cho trang phục hè, du lịch và hoạt động thoải mái; driving shoe hợp những buổi di chuyển nhẹ. Đừng xếp boat shoe vào sneaker chỉ vì đế cao su, và cũng đừng mặc định mọi đôi có đường may nổi ở mũi đều là loafer. Bài Phần 15 đi sâu hơn vào nhóm giày này.

4. Giày cổ cao: Chelsea, Chukka và những kiểu boot khác

Chelsea boot có cổ qua mắt cá và hai mảng thun ở sườn, giúp xỏ chân mà không cần dây. Dáng thân gọn, da trơn màu đen hoặc nâu đậm có thể đi với chinos và một số bộ đồ công sở; da lộn, đế dày hay mũi bè tạo vẻ thường ngày hơn. Mẫu tham khảo: KNAR VERAN.

Chukka boot cũng cao đến mắt cá nhưng buộc dây, thường có hai hoặc ba cặp lỗ xỏ dây. Nó hợp jeans, chinos và trang phục smart casual. Ngoài hai kiểu phổ biến này còn có work boot, hiking boot và nhiều kiểu boot chuyên dụng khác. Hãy chọn theo địa hình và điều kiện sử dụng: một đôi boot thời trang không tự nhiên có độ bám, độ chống nước hay độ bảo vệ như giày thiết kế cho công việc hoặc đường núi.

5. Sneaker và giày thể thao chuyên dụng

Sneaker là tên gọi rộng cho giày đế cao su dùng hằng ngày. Bản da trơn, ít chi tiết, màu trung tính có thể phối với jeans, chinos, thậm chí một số trang phục công sở thoải mái. Bản có màu nổi, đế lớn hoặc thiết kế thiên về thời trang sẽ casual hơn. Nếu muốn hình dung sneaker da cho trang phục thường ngày, có thể xem KNAR CARRIAS.

Giày chạy bộ, tập gym, tennis, hiking hay golf lại được thiết kế cho yêu cầu vận động khác nhau. Không nên chọn một đôi sneaker da chỉ vì vẻ ngoài rồi kỳ vọng nó thay giày chạy; ngược lại, giày chạy êm chưa chắc phù hợp một bộ trang phục lịch sự. Chúng ta nên đặt hoạt động thực tế lên trước tên gọi chung “giày thể thao”.

Chọn đôi đầu tiên theo tủ đồ và bàn chân

Người có bàn chân bè hoặc mu cao nên xem thêm bài giày nam cho chân bè: chọn last, width, toe box và kiểu giày trước khi tăng size hoặc chọn kiểu giày chỉ theo hình dáng bên ngoài.

1. Xem lịch sinh hoạt: nếu mặc suit thường xuyên, ưu tiên Oxford da trơn. Nếu công sở linh hoạt và đi lại nhiều, bắt đầu bằng Derby hoặc loafer. Nếu mặc jeans, chinos phần lớn thời gian, sneaker tối giản và một đôi boot sẽ hữu ích hơn đôi giày quá trang trọng.
2. Thử đúng phom: kiểm tra ngón chân có đủ chỗ, mu chân không bị ép, gót không trượt nhiều khi bước. Thử cùng loại tất định mang và đi vài phút trên sàn; cỡ số giữa các hãng không luôn tương đương.
3. Đọc vật liệu và cấu trúc: da trơn thường dễ lau, đánh dưỡng và hợp trang phục lịch sự; da lộn cần chăm sóc khác. Nếu định mang lâu và sửa đế, hãy hỏi rõ cách gắn đế, chính sách sửa chữa, không suy ra từ kiểu dáng hay lời quảng cáo.
4. Chọn màu có thể mặc thật: đen hợp những dịp trang trọng; nâu đậm và các sắc trung tính linh hoạt với đồ thường ngày. Một đôi vừa chân, đi thường xuyên có giá trị hơn nhiều đôi đẹp nhưng ít khi dùng.

Muốn tìm hiểu thương hiệu và cách cân nhắc giá, đọc Phần 17 về các thương hiệu giày Anh, Mỹ phổ thông và Phần 18 về lựa chọn giày da lịch sự qua Fado. Nếu muốn rút gọn thành một tủ giày theo nhu cầu sử dụng, xem 7 đôi giày nam trên 50 tuổi nên có. Khi đánh giá chất liệu, nên bắt đầu từ Full Grain Leather và Genuine Leather; còn khi phối giày da với trang phục business, có thể tham khảo cách chọn thắt lưng đen và thắt lưng nâu.

Để đánh giá sâu hơn trước khi mua, chúng ta nên đọc thêm bài cấu tạo giày da nam, bài những sai lầm khi mua giày da nam, bài trải nghiệm KNAR Chelsea Boot và bài so sánh giày da nam dưới 4,5 triệu cho business casual. Những bài này bổ sung lần lượt phần cấu trúc, kiểm tra chất lượng, trải nghiệm thực tế và lựa chọn theo ngân sách.

Nếu chỉ xây dựng một tủ giày cơ bản, chúng ta không cần mua quá nhiều ngay từ đầu. Một đôi Oxford hoặc Derby cho dịp lịch sự, một đôi Loafer hoặc Chelsea boot cho business casual và một đôi sneaker tối giản cho sử dụng hằng ngày đã bao phủ phần lớn nhu cầu phổ biến.

Câu hỏi thường gặp

Brogue và Oxford có phải hai loại giày tách biệt?

Không. Oxford mô tả cấu trúc buộc dây đóng; brogue mô tả lỗ đục trang trí. Một đôi giày có thể vừa là Oxford vừa có brogue.

Loafer có mặc cùng suit được không?

Có thể trong những dịp ít nghi thức, nhất là loafer da trơn có đế và phom gọn. Nếu sự kiện yêu cầu trang phục rất trang trọng, Oxford da trơn là lựa chọn an toàn hơn.

Giày da có nhất thiết phải là giày tây?

Không. Sneaker, boat shoe và boot đều có thể làm bằng da. Chất liệu da không quyết định đôi giày trang trọng hay phù hợp hoạt động nào; cần nhìn cả phom, đế và chi tiết.

Minh bạch: Một số link sản phẩm trong bài là link tiếp thị liên kết. Nếu mua qua link, chúng ta có thể nhận hoa hồng; hãy kiểm tra giá, cỡ và chính sách bán hàng ở trang đích trước khi đặt.